จากการประชุมวิชาการครั้งที่ 40 สาขาเศรษฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ได้สรุปผลการอภิปรายมีประเด็นที่น่าสนใจ ดังนี้
- คำว่า "หนึ่งผลิตภัณฑ์" มิได้หมายถึง ผลิตภัณฑ์ทางด้านศิลปหัตถกรรมหรือผลิตภัณฑ์ในครัวเรือนเท่านั้น แต่ยังหมายความถึง
การท่องเที่ยวและการบริการด้วย กล่าวคือหากบางตำบลมีแหล่งท่องเที่ยวที่น่าสนใจ ก็สามารถพัฒนาและส่งเสริมให้เป็น
หนึ่งตำบล หนึ่งผลิตภัณฑ์ ได้เช่นกัน
- ทุกตำบลมีภูมิปัญญาท้องถิ่น และมีความสามารถในการพัฒนาผลิตภัณฑ์ แหล่งท่องเที่ยวและบริการอยู่แล้ว ส่วนราชการที่
เกี่ยวข้องไม่ต้องเอาใจรัฐบาลโดยริเริ่ม หรือชี้นำ เพราะจะบังเกิดผลสำเร็จในระยะสั้น และไม่ยั่งยืน แต่ส่วนราชการที่เกี่ยวข้องควรค้นหาศักยภาพ
ของท้องถิ่นดังกล่าวให้เจอแล้วให้ส่วนราชการที่เกี่ยวข้องมีหน้าที่ ดังนี้
- ให้การสนับสนุนด้านเทคโนโลยีการผลิต เพื่อพัฒนาคุณภาพของผลิตภัณฑ์ อาทิ การออกแบบผลิตภัณฑ์ การบรรจุหีบห่อ
- ให้การสนับสนุนด้านการประสานงานด้านการตลาด โดยเฉพาะสถานที่จัดจำหน่ายในระดับตำบล ระดับอำเภอและระดับ
จังหวัด และการนำผู้ส่งออกมาพบผู้ผลิตในระดับตำบล เพื่อพัฒนาเป็นการส่งออกไปยังตลาดต่างประเทศในอนาคต
- ให้การสนับสนุนด้านการประชาสัมพันธ์ผลิตภัณฑ์แหล่งท่องเที่ยวและบริการ โดยใช้ระบบ Internet ระดับตำบล เพื่อการ
ประชาสัมพันธ์ การส่งเสริมการขาย และการรับการสั่งซื้อจากต่างประเทศ ดังนั้น บุคลากรในระดับตำบล ต้องมีความรู้ความสามารถและความ
ชำนาญการด้านคอมพิวเตอร์ อินเตอร์เน็ต และภาษาอังกฤษ กับระบบ Internet ระดับตำบล
- ให้การสนับสนุนด้านข้อมูลในระดับจังหวัด อำเภอ/กิ่งอำเภอ ตำบล โดยเฉพาะข้อมูลความต้องการผลิตภัณฑ์ ข้อมูลผลิตภัณฑ์
ที่มีการผลิตภายในตำบล อำเภอ/กิ่งอำเภอ และจังหวัดอื่น ๆ ในเชิง "รู้เขารู้เรา" เพื่อป้องกันปัญหาการแข่งขัน ปัญหาการตัดราคาขาย และปัญหา
ผลิตภัณฑ์ล้นตลาด
- เป้าหมายของ หนึ่งตำบล หนึ่งผลิตภัณฑ์ มิใช่เพียงการซื้อขายผลิตภัณฑ์ในระดับตำบล อำเภอ/กิ่งอำเภอ จังหวัดเท่านั้น แต่
ต้องการมีการซื้อขายในระดับภาค อาทิ ผลิตภัณฑ์ของ จ.เชียงใหม่ สามารถหาซื้อได้ที่ จ.สงขลา ผลิตภัณฑ์ของ จ.อุบลราชธานี สามารถหาซื้อได้ที่
จ.ภูเก็ต และที่สำคัญที่สุด การพัฒนายี่ห้อ (Brand Name) ของผลิตภัณฑ์เป็นสิ่งสำคัญที่สุด เพื่อให้ผลิตภัณฑ์เป็นยี่ห้อชั้นนำในอนาคต อาทิ
เสื้อผ้า Fly now หรือผ้าไหม Jim Thompson
- ขณะนี้รัฐบาลได้ดำเนินการโครงการอื่น ๆ สนับสนุนโครงการหนึ่งตำบล หนึ่งผลิตภัณฑ์ ดังกล่าว อาทิ โครงการกองทุนหมู่
บ้าน โครงการธนาคารประชาชน โครงการพักชำระหนี้เกษตรกร ดังนั้น ทุกส่วนราชการที่เกี่ยวข้องต้องสนับสนุนและประสานงาน เพื่อให้
โครงการ หนึ่งตำบล หนึ่งผลิตภัณฑ์ บรรจุผล แต่ปัญหาที่เกิดขึ้นในขณะนี้ คือ หน่วยงานของส่วนกลางในระดับกระทรวง กรม และหน่วยงาน
ส่วนภูมิภาค คือ จังหวัด อำเภอ/กิ่งอำเภอ มีลักษณะต่างคนต่างทำ ดังนั้น ความหวังที่สำคัญจึงอยู่ที่ กพอ./กิ่ง อ. และ กนภ. ในระดับจังหวัด
อำเภอ/กิ่งอำเภอ เพื่อสร้างเอกภาพให้การบริหารงานมีทิศทางเดียวกัน เพื่อให้การดำเนินงานโครงการหนึ่งตำบล หนึ่งผลิตภัณฑ์ใสระดับจุลภาค
บรรจุผลในระดับมหภาค ดังนี้
- ประชาชนในชุมชนไม่จำเป็นต้องมีการละถิ่นฐานไปหางานทำในเมืองหรือในกรุงเทพฯ โดยมีการเรียน การรู้และการพัฒนา
ผลิตภัณฑ์ในระดับตำบลบนพื้นฐาน การพึ่งตนเอง และการผลิตเป็นการผลิตเพื่อการบริโภค และเมื่อเหลือจากการบริโภคจึงเป็นการจัดจำหน่าย
หนึ่งตำบล หนึ่งผลิตภัณฑ์
- การผลิตและการพัฒนาผลิตภัณฑ์ในตำบล ต้องมีความสมดุลย์กับการส่งเสริมในเชิงการอนุรักษ์และการพัฒนา และการ
จัดการทรัพยากรในชุมชน ต้องเป็นการใช้ทรัพยากรเพื่อการผลิตในชุมชนมากกว่าการใช้ทรัพยากรจากนอกชุมชน เพื่อบรรลุเป้าหมายของการ
พึ่งตนเอง และความสมดุลย์ของสิ่งแวดล้อม
- การดำเนินงานตามโครงการหนึ่งตำบล หนึ่งผลิตภัณฑ์ ไม่มีสูตรสำเร็จตายตัว เนื่องจากแต่ละพื้นที่มีศักยภาพแตกต่างกัน
ดังนั้น การบริหารการจัดการจึงต้องมีความยืดหยุ่น แต่เจ้าหน้าที่ผู้รับผิดชอบต้องมีความรู้ด้านการตลาด และการวิจัย (Research and
Development) เพื่อการพัฒนา เพื่อให้วงจรของผลิตภัณฑ์ (Product Cycle) มีความต่อเนื่อง
- การส่งเสริมการท่องเที่ยวในตำบล โดยให้ชาวต่างชาติมาเที่ยวในตำบลเท่ากับเป็นการส่งเสริมการขาย หนึ่งตำบล หนึ่งผลิตภัณฑ์
สู่การค้าขายระดับโลกได้ เพราะนักท่องเที่ยวชาวต่างชาติ ต้องกลับประเทศ หากมีความนิยมชมชอบผลิตภัณฑ์ใด โอกาสที่ผลิตภัณฑ์นั้นก็อาจจะ
ก้าวสู่ระดับโลกได้ ดังนั้น หลักการตลาดที่เจ้าหน้าที่ผู้รับผิดชอบควรคำนึงถึงมากที่สุด คือ ทำอย่างไรจึงจะชักชวนนักท่องเที่ยวชาวต่างชาติ
ให้มาเที่ยวในตำบล และซื้อผลิตภัณฑ์ของตำบลติดไม้ติดมือกลับไป ดังนั้น การส่งเสริมการท่องเที่ยวระดับตำบลกับโครงการดังกล่าวสามารถไป
ด้วยกันได้
- "หนึ่งตำบล" ให้หมายความรวมถึง ชุมชนในเทศบาล/องค์การบริหารส่วนตำบลด้วย ไม่ใช่เฉพาะตำบลในชนบทแต่ประการ
เดียว

ที่มา :: วช.(ฝ.ปว.) ที่ มท 0308/ว40 (15 กุมภาพันธ์ 2545)
เรื่อง การประชุมวิชาการครั้งที่ 40 สาขาเศรษฐศาสตร์